پرسی بیش شلی

در این مقاله می خواهیم زندگی پرسی بیش شلی از سری زندگینامه نویسندگان را بررسی کنیم

پرسی بیش سلی ، شاعر و غزل سرای نامدار انگلیسی ، به تاریخ ۴ اوت ۱۷۹۲ در ساکس انگلستان دیده به جهان گشود. شلی در خانواده اصیل و ملاک و ثروتمندی زاده شد که سرنوشت افراد خانواده و راهی را که باید پیش گیرند، از قبل در آن تعیین شده بود. ثروت و طبقه اجتماعی خاطر شلی کوچک را از زندگی آمیخته با رفاه و احترامی که در انتظارش بود، آسوده می ساخت، اما از آغاز جوانی به همه قیود خانوادگی پشت پا زد. در کالج ایتون که رفقایش او را «دیوانه» می خواندند، به انضباط سخت تن در نمی داد و بیشتر در عالم خیال انگیز ذهن خود به سر می برد، به مطالعه و نوشتن شوق فراوان نشان می داد و به رشته علوم و فلسفه اظهار علاقه می کرد، بی آنکه به برنامه منظم مدرسه یا به عقاید دیگران اعتنائی داشته باشد.

در واقع شخصیت شلی از همان دوران کودکی و نوجوانی شخصیتی بسیار سخت گیر نسبت به اصول خویش و بی پروا نسبت به قیود اجتماعی بود.

بسیاری از منتقدین در باره ی او چنین می گویند که  : ” پرسی شلی ، یک شخصیت پارادوکسیکال برای همه محسوب می شد.

او در خانواده ای ثروت مند از انگلیسی ها به دنیا آمد که نظم و اعتبار خانوادگی برایشان از هر چیزی در دنیا اهمیت بیشتری دارد اما او به هیچ وجه علاقه ای به این مسائل نشان نمی داد.

ولیکن در سوی دیگر می بینیم که درست مانند یک نجیب زاده مطالعه می کرد و در عالم خیال برای خود جایگاه دیگری قائل بود. ” . با این اوصاف ، در ۱۸۱۱، در دانشگاه آکسفورد، اندیشه های فلسفی و اجتماعی خود را در نوشته ای هجو آمیز با عنوان ضرورت انکار خدا منتشر کرد که به اخراجش از دانشگاه انجامید و او که هرگز نخواست عقیده خود را انکار یا پنهان کند.

از طرف رفقا طرد شد و از جانب پدر نیز رانده گشت، پس در وضع نامناسبی به لندن رفت و با تنگدستی روبرو شد. تا چندی خواهرانش از اندوخته خود برایش چیزی می فرستادند، اما شلی رسوائی دیگری نیز بر رسوائی سابق افزود و آن عشق به دختر شانزده ساله ای به نام هریت وستبروک بود که شلی او را ربود و در اسکاتلند با او ازدواج کرد.

از آن پس لعن و نفرین و ننگ بر سراسر زندگی و حتی شهرت شلی سنگینی کرد و از او جوانی آواره و سرگشته ساخت. شلی که برای سکون و آرامش ساخته نشده بود، به ایرلند سفر کرد و با نویسنده معاصرش ویلیام گادوین ملاقات کرد و تحت تاثیر روح عصیان آمیز و انساندوستی او قرار گرفت. در ۱۸۱۳ منظومه بلندی به نام ملکه ماب، شعری فلسفی را منتشر کرد که در آن با لحنی تلخ و گزنده، آمیخته با عواطف جوانی، از ستمکاران، ثروتمندان، فرمانروایان، روحانیان و همه سازمان هائی که با تحول بشریت مخالفت می کنند، به شدت انتقاد کرده و به آنان تاخته بود.

منظومه با آنکه ثمره جوانی شلی بود، از استعداد و پختگی او خبر می داد. شلی پیوسته در عقیده و اندیشه دوره جوانی خود پایدار ماند و این نظر را تایید می کرد که اگر عشق و عدالت و وجدان شفقت آمیز، راهنمای بشر باشد، آدمی می تواند به زندگیش تحول بخشد و شر را از خود دور کند. شلی باز رسوائی تازه ای به بار آورد و با آنکه همسرش هریت در انتظار دومین فرزند بود، به مری دختر ویلیام گادوین دل باخت و با او به خارج از کشور گریخت.

حتی تولد چارلز پسرش نیز نتوانست او را به مسئولیت های خانوادگی پایبند گرداند. سال بعد، شلی از پدر بزرگ خود ارثیه ای بدست آورد و توانست به وضع مالی خود سر و سامانی بخشد. در این زمان بود که منظومه آلاستور  یا روح تنهائی را در ۱۸۱۶ انتشار داد.

عنوان این منظومه از تراژدی های یونان گرفته شده است که در آن روح سرگردان و مضطرب بشر نشان داده میشود و زندگی شاعر جوانی وصف می گردد که در عالم رؤیاها و زیبائی ها به سر می برد، عظمت و شکوه عالم خلقت را می ستاید، خانه را ترک می کند و به دنبال تحقق بخشیدن به رویاهای خود، به کشورهای ناشناخته می رود و در عین جوانی و نا امیدی جان می سپارد.

این منظومه از تغزلی زیبا و غم انگیز برخوردار است و از اصیل ترین اشعار رمانتیسم انگلستان بشمار می آید. در ۱۸۱۶ شلی همسر خود، هریت را دعوت کرد که با فرزندان خود به سوئیس برود و در کنار او و مری زندگی کند. زن تیره روز تنها راه حلی که در برابر این دعوت یافت، خود کشی بود، پس خود را در آب غرق کرد و از این راه به شلی امکان داد که با مری رسما ازدواج کند. در ژنو شلی به بایرون برخورد و آشنائی با او منجر به دوستی مداومشان گشت.

در ۱۸۱۸ به طور قاطع انگلستان را ترک کرد و هرگز به آنجا بازنگشت. مقامات قضائی نیز حق نگهداری فرزندانش را به سبب نوشته های کفر آمیز و رفتار غیر اخلاقی از او سلب کردند. شلی پس از آن در ایتالیا مقیم شد و دوره پر ثمری از زندگی را گذراند و مدت چهار سال زیباترین منظومه ها را در ادبیات انگلستان خلق کرد.

منظومه طغیان اسلام تمثیلی بود از انقلاب فرانسه، هنگامی که بینوائی و فقر و ستم و وضع غم انگیزی توده مردم، پس از سقوط ناپلئون، عصیان به بار آورده بود.

هدف شلی در این منظومه بیدار کردن حس آزادی خواهی و عقاید عدالتخواهی در مردم بود. منظومه که در عین حال از تغزلی پرشور و امیدی والا برخوردار بود، ظهور این جادو گر شعر را اعلام کرد.

شلی معتقد بود که رسالتی به عنوان مصلح اجتماعی دارد و آنچه موجب نزدیکی و دوستی او و بایرون گشت نیز همین افکار آزادی خواهانه و عصیان بر ضد تنگ نظری و انجماد فکری جامعه بود.

آثار این دوره به شلی شاعر گمنام یا بهتر بگوئیم بدنام افتخار شهرت جهانی بخشید. وی در ۱۸۲۰ زیباترین شعر غنایی خود را به نام چکامه هایی تقدیم به باد مغرب سرود. قسمت بیشتر این منظومه در جنگلی نزدیک فلورانس ساخته شد، روزی که باد شدیدی می وزید، بادی وحشی و غریب که برگهای خشک را با خود می برد، ابرها را می پراکند و امواج دریا را بالا می آورد و در شاعر میل شدید به آزادی را بر می انگیخت. شلی در شعر آرزو کرده بود که برگ شود، موج گردد تا به همراه باد در مسیر افسار گسیخته اش پیش رود و اندیشه هایش را از میان نغمه های باد به گوش ها برساند.

این منظومه از مشهورترین اشعار شلی است که صور ذهنی شاعر با غنای فراوان در آن تجلی کرده است. منظومه ابر در همین سال، دگرگونی و تغییر شکل ابری را نشان میدهد که در حال پراکندگی است و شکلی خیال انگیز به خود می گیرد. این شعر نیز از برجسته ترین و ستایش انگیزترین آثار شلی بشمار آمد.

پیام به چکاوک، قطعه ای خیال انگیز است با اندیشه های فراوان و نمونه ای از تشابه اعمال جسم و روح که پیوسته مورد توجه شلی بوده است ؛ پیام به چکاوک از خصوصی ترین و کامل ترین اشعار او شناخته شد. گیاه حساس ،بیش از سایر اشعار شلی بر زمینه ظرافت بیان و غنای اندیشه قرار دارد.

شاعر در ورای اندوه و ملال، ابدیت فساد ناپذیر اندیشه را بیان می کند و با عرفانی آرامش بخش، شعر را از لطافتی دل انگیز برخوردار می سازد. شلی در ۱۸۲۱ مرثیه ای در رثای کیتس ، شاعر معروف انگلستان، ساخته به نام مرثیه ای در رثای مرگ کیتس و در آن چنین پنداشته که رویاها و آرزوها، اندوه، لذت، اقیانوس رنگ پریده ، بادهای افسار گسیخته، بامداد و بهار گرداگرد جسد شاعر را گرفته و در مرگ زود رس او می گریند، اما لحن شاعر ناگهان تغییر می یابد و به سرود شادی تبدیل می شود، زیرا وی  نمرده، بلکه در اپدیت جای گرفته است.

از سوی دیگر آیا مرگ خود منجی بشر نیست و به روح آدمی امکان نمی دهد که به اوج عالم خلقت بپیوندد؟

سبک پرسی آرام و با شکوه است و در شعر انگلستان نظیرش را نمی توان یافت. پیروزی زندگی دیگر اثری از شاعر است که منظومه ناتمامی ماند که پس از مرگ شاعر انتشار یافت.

از جمله آثار نمایشی شلی پرومتئوس عنان گسسته است در چهار پرده که از اساطیر یونانی مایه دارد. زیبائی این اثر علاوه بر اندیشه ای که به آن جان می بخشد، به سبب قدرت تغزلی است که شاعر در آن به کار برده و در بعضی قسمتها از زیباترین اشعار او بشمار آمده است.

تراژدی سنسی در پنج پرده ، نمایشی است از روح اهریمنی و روابط با نزدیکان و محارم که به رشته ی تحریر در آمده است. این تراژدی جالب توجه از تصویر ذهنی دور می شود و رنگی حادثه ای عینی به خود می گیرد که به شیوه ای هنرمندانه اشخاص داستان را زنده و برجسته نشان می دهد.

از میان آثار منثور شلی دفاع از شعر از همه معروف تر است که نوشته ای انتقادی و تحقیقی است در پاسخ یکی از دوستانش که ادعا کرده بود که پایان شعر فرا رسیده است.

شلی در این مقاله به عکس بر این مطلب تکیه کرده بود که روح شعر بزودی سلسله جنبان عالم خلقت خواهد شد. و در این زمینه اندیشه هائی در باره فعالیت خلاقه عصر خود عرضه کرده بود. شلی در هشتم ژوئیه ۱۸۲۲ در عین جوانی، به هنگام گردش در دریا غرق شد و پس از ده روز جسدش به ساحل افتاد و در حضور بایرون سوزانده و خاکسترش در قبرستان پروتستانهای رم به خاک سپرده شد.

چاپ آثار کامل شلی به وسیله همسرش مری در ۱۸۴۰ انتشار یافت. اشعار شلی نیز مانند زندگیش اختلاط عجیبی است از ادراک زندگی عینی و احساسی درونی و اسرار آمیز بود.

شلی بنابر عقیده بیشتر منتقدان هنری، با استعداد ترین و با ذوق ترین شاعران رمانتیک و غنایی انگلستان بشمار می آید. سوینبرن شاعر انگلیسی در باره شلی گفته است: «این مطلب انکار ناپذیر است که شکسپیر نزد ما بالاترین مقام را در آثار نمایشی دارد و شلی بالاترین مقام را در شعر غنایی، مقامی که هرگز کسی نخواهد توانست او را از آن پائین بکشد.» .شلی به تاریخ ۸ ژوئیه ی ۱۸۲۲ برای همیشه دنیا را بدرود گفت.

آثار پرسی بیش شلی

  • ملکه ماب
  • آلاستور
  • طغیان اسلام
  • ساحره اطلس
  • سنسی
  • پرومتئوس رهاشده
  • ادونائیس
  • سرود برای جمال معنوی
  • من بلان
  • رزالیند و هلن
  • جولیان و مادالاو
  • ضرورت انکار خدا
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *